Trong những năm gần đây, cận thị ở trẻ em đang gia tăng nhanh chóng và có xu hướng xuất hiện ngày càng sớm. Không chỉ dừng lại ở việc phải đeo kính dày, cận thị tiến triển nhanh và cận thị nặng còn tiềm ẩn nhiều biến chứng nguy hiểm, ảnh hưởng lâu dài đến thị lực và chất lượng cuộc sống của trẻ khi trưởng thành.
Trẻ cận thị ngày càng sớm và tăng độ nhanh
BS.CK1 Hồ Thị Mai – Giám đốc chuyên môn Trung tâm Mắt kỹ thuật cao VISI cho biết, số lượng trẻ bị cận thị đến khám từ bậc tiểu học đang gia tăng rõ rệt. Đáng lo ngại, nhiều trường hợp chỉ sau 1–2 năm, độ cận đã tăng nhanh chóng. Có những trẻ mới 7–8 tuổi đã cận từ 2–3 diop. Nếu không được kiểm soát, mỗi năm trẻ có thể tăng ít nhất 1 diop, đồng nghĩa với việc đến năm 18 tuổi, độ cận có thể vượt mốc 10 diop – mức cận thị nặng với nhiều nguy cơ biến chứng.
Theo dữ liệu chuyển đổi số khám sức khỏe học sinh do Sở Y tế TP.HCM thực hiện, hơn 58% học sinh mắc tật khúc xạ. Trong đó, tỷ lệ mắc ở trẻ mầm non đã trên 24%, tăng gần 48% ở bậc tiểu học và lên tới gần 72% ở bậc trung học cơ sở. Đáng chú ý, gần 29% học sinh trung học cơ sở được phát hiện tật khúc xạ lần đầu khi khám sức khỏe, cho thấy việc tầm soát mắt định kỳ vẫn chưa được chú trọng đúng mức.
Nguyên nhân khiến cận thị bùng phát ở trẻ em
Một trong những nguyên nhân quan trọng khiến cận thị gia tăng là thiếu tiếp xúc ánh sáng tự nhiên ngoài trời. Trẻ em ngày nay chủ yếu sinh hoạt trong không gian kín, ít vận động ngoài trời, trong khi nhiều nghiên cứu đã chứng minh ánh sáng mặt trời có vai trò làm chậm sự tiến triển của cận thị.
Bên cạnh đó, thói quen nhìn gần kéo dài như học trực tuyến, sử dụng điện thoại, máy tính bảng, xem tivi trong thời gian dài khiến mắt phải điều tiết liên tục, làm tăng nguy cơ cận thị sớm và tăng độ nhanh. Yếu tố di truyền cũng góp phần làm tăng nguy cơ, nhưng theo các chuyên gia, môi trường sống và thói quen sinh hoạt hiện đại mới là tác nhân chính khiến cận thị gia tăng mạnh ở trẻ em đô thị.
Cận thị nặng: Không chỉ là đeo kính dày
Cận thị nặng không đơn thuần là vấn đề thẩm mỹ hay bất tiện trong sinh hoạt. Khi độ cận cao, trục nhãn cầu dài ra, làm võng mạc bị kéo mỏng, tăng nguy cơ rách hoặc bong võng mạc. Trẻ cận từ 6 diop trở lên, đặc biệt trên 10 diop, có nguy cơ cao gặp các biến chứng nguy hiểm như thoái hóa võng mạc, thoái hóa hoàng điểm, glaucoma (thiên đầu thống), đục thủy tinh thể sớm…
Độ tuổi dậy thì là giai đoạn cận thị thường tiến triển nhanh nhất. Nếu không được theo dõi và kiểm soát sát, nguy cơ biến chứng về sau sẽ tăng cao, thậm chí ảnh hưởng đến khả năng học tập, nghề nghiệp và chất lượng thị lực suốt đời.
BS. Hồ Thị Mai từng tiếp nhận một trường hợp bệnh nhân đến khám với mong muốn phẫu thuật xóa cận để thi tiếp viên hàng không, nhưng phát hiện đã bị bong võng mạc một bên mắt dù chỉ cận khoảng 6–7 diop. Trường hợp này buộc phải phẫu thuật võng mạc trước, và tiên lượng thị lực về sau bị hạn chế.
Phẫu thuật xóa cận không phải là điều trị triệt để
Theo các chuyên gia, ngay cả khi đã phẫu thuật khúc xạ để xóa cận, bản chất mắt cận nặng vẫn tồn tại nguy cơ bệnh lý võng mạc suốt đời. Phẫu thuật khúc xạ chỉ giúp người bệnh không phải đeo kính, chứ không loại bỏ hoàn toàn các nguy cơ biến chứng do cận thị nặng gây ra.
Do đó, kiểm soát cận thị từ sớm ở trẻ em đóng vai trò then chốt. Nếu có thể kiểm soát tốt để độ cận chỉ dừng ở mức 3–4 diop khi trưởng thành, trẻ sẽ có nhiều lựa chọn điều trị an toàn hơn so với việc để cận tăng lên 9–10 diop.
Giải pháp phòng ngừa và kiểm soát cận thị cho trẻ
Các chuyên gia khuyến cáo phụ huynh nên:
-
Cho trẻ dành ít nhất 1–2 giờ mỗi ngày hoạt động ngoài trời
-
Hạn chế thời gian sử dụng thiết bị điện tử
-
Đảm bảo đủ ánh sáng và khoảng cách khi học tập
-
Khám mắt định kỳ để phát hiện sớm và can thiệp kịp thời
-
Áp dụng nguyên tắc 20-20-20: sau mỗi 20 phút nhìn gần, cho mắt nghỉ 20 giây và nhìn xa khoảng 6 m
“Ra ngoài trời không chỉ tốt cho mắt mà còn cho sức khỏe thể chất và tinh thần của trẻ. Đây là biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả trong việc làm chậm tiến triển cận thị”, BS. Mai nhấn mạnh.
153–161 Lê Đại Hành, Phường Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình
Hotline/Zalo: 0878 135 135
Website: mathoalu.com
Youtube | TikTok: Bệnh viện Mắt Hoa Lư
